We współczesnej myśli filozoficznej człowiek bywa postrzegany jako istota dialogalna. Nic więc dziwnego, że rozważaniom nad religijnym i społecznym potencjałem dialogu wiele miejsca po­święcają nauki filozoficzne, teologiczne czy socjologiczne. Nie­ którzy uprawiają nawet rodzaj oddzielnej dyscypliny o nazwie dialogika. Dialog bowiem stanowi istotny warunek współistnie­nia i współdziałania jednostek i grup społecznych oraz szerszych zbiorowości, takich jak rodzina, szkoła, zakład pracy, naród i pań­stwo, parafia i Kościół. W dobrze rozumianym dialogu egoizm jednostkowy czy interes grupowy ustępuje miejsca miłości bliź­niego i zasadzie sprawiedliwości społecznej, ale bynajmniej nie zakłada to rezygnacji czy lekceważenia swoich własnych poglą­dów, potrzeb i problemów życiowych. Pod tym względem nie bez znaczenia jest uwaga św. Jana Pawła II, który w czasie pobytu na Jasnej Górze w 1979 roku powiedział: IV dialogu trzeba jasno mówić, kim ja jestem, żebym mógł rozmawiać z kimś’ drugim, który jest inny. Trzeba bardzo jasno to mówić, bardzo stanowczo: kim ja jestem, kim ja chcę być i kim chcę pozostać.